Wyrok Sądu Rejonowego

I C 2145/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

24.05.2023 r.

Sąd Rejonowy w Warszawie 24.05.2023 Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Anna Kowalska Protokolant: Jan Nowak

po rozpoznaniu w dniu 22.05.2023 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa Jana Wiśniewskiego przeciwko Adamowi Zielińskiemu

o ustalenie

1. oddala powództwo; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1200 zł (jeden tysiąc dwieście) tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

SSR Anna Kowalska

UZASADNIENIE

Jan Wiśniewski wniósł przeciwko Adamowi Zielińskiemu pozew o ustalenie, że jako zstępny Marii Wiśniewskiej Antoniego Wiśniewskiego zamieszkiwał w chwili jego śmierci razem z nim w lokalu mieszkalnym nr 12 położonym w Warszawie przy ul. Polnej 45 i nadal w tym lokalu zamieszkuje oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z 15.03.2023 r. powód sprecyzował, że żąda ustalenia, że wstąpił w stosunek najmu przedmiotowego lokalu.

W uzasadnieniu pozwu powód podał, że jest wnukiem Antoniego Wiśniewskiego, który zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym w Warszawie przy ul. Polnej 45 od 1990 r. od chwili śmierci, tj. 12.02.2023 r. Pozwany był właścicielem przedmiotowego mieszkania. Powód Jan Wiśniewski mieszkał razem z Antonim Wiśniewskim i opiekował się nim. Przed śmiercią Antoni Wiśniewski wystąpił z wnioskiem do Adama Zielińskiego o zameldowanie powoda w mieszkaniu, wniosek został rozpatrzony pozytywnie. Powód zwrócił się w dniu 01.02.2023 r. do Spółdzielni Mieszkaniowej "Nowa" w Warszawie - Administracja Budynków, a ten poprosił, aby dziadek powoda przyjechał osobiście. Stan zdrowia Antoniego Wiśniewskiego na to nie pozwalał, a w dniu 12.02.2023 r. zmarł. Powód został zameldowany w przedmiotowym lokalu w dniu 20.02.2023 r.

Adam Zieliński wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących przepisów.

Sąd ustalił, co następuje:

Powód Jan Wiśniewski był wnukiem Antoniego Wiśniewskiego. (okoliczności bezsporne)

Pozwany Adam Zieliński jest właścicielem lokalu mieszkalnego przy ul. Polnej 45. (okoliczności bezsporne, ponadto dowód: pismo z dnia 10.01.2023 r. AB/123/2023; umowa najmu z 15.01.2000 r. NA/456/2000)

Antoni Wiśniewski był najemcą przedmiotowego lokalu i zamieszkiwał w nim od 1990 r. do chwili śmierci tj. 12.02.2023 r. (okoliczności bezsporne, ponadto dowód: odpis aktu zgony Antoniego Wiśniewskiego nr 123/2023 ASC/45/2023)

Antoni Wiśniewski nie był zobowiązany wobec powoda do świadczeń alimentacyjnych (okoliczność bezsporna).

W dniu 28.02.2023 r. powód zawarł z pozwanym umowę najmu. (okoliczność bezsporna, ponadto dowód: umowa najmu z 28.02.2023 r. NM/789/2023)

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie zeznań powoda, których nie kwestionował pozwany, a także wskazanych wyżej, bezspornych dokumentów. Sąd nie wziął pod uwagę przy ustaleniu stanu faktycznego pozostałych dokumentów, gdyż nie dotyczyły one okoliczności istotnych dla przedmiotu sporu.

Sąd dał wiarę wszystkim dokumentom zgromadzonym w sprawie, gdyż nikt ich nie kwestionował, a i Sąd nie znalazł ku temu podstaw. Odpisy skrócone aktu urodzenia i aktu zgonu miały charakter dokumentów urzędowych, co zgodnie z art. 244 § 1 k.p.c. oznacza, że stanowiły dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.

Na podstawie art. 235 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. sąd pominął dowody z zeznań wszystkich świadków, albowiem strony powołały je tylko dla zwłoki. Powód za pomocą zawnioskowanych środków dowodowych chciał wykazać, że zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, natomiast pozwany negował to i z tego względu wniósł o powołanie świadka Karoliny Nowak. Fakt zamieszkiwania przez powoda w mieszkaniu najemcy miałby znaczenie prawne tylko w przypadku, gdyby powód należał do kręgu osób, które są uprawnione do wstąpienia w stosunek najmu. Skoro powód do nich jednak nie należał, badanie tego, czy powód zamieszkiwał wraz z dziadkiem w mieszkaniu do chwili śmierci nie miała żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż nawet w przypadku ustalenia, że zamieszkiwał, prowadzić musiałoby to do oddalenia powództwa.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu, gdyż powód nie należy do kręgu osób, które mogą wstąpić w stosunek najmu po zmarłym najemcy.

Zgodnie z art. 691 § 1 k.c. w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001 r. poz. 715) z dniem 10 lipca 2001 r., który wszedł w życie 11 sierpnia 2001 r., w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Do niniejszej sprawy ma zastosowanie art. 691 § 1 k.c. w brzmieniu nadanym mu w/w ustawą z uwagi na śmierć najemcy Antoniego Wiśniewskiego w dniu 12.02.2023 r., tj. po 11 sierpnia 2001 r. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 18 października 2007 r., III CZP 96/07, publik. OSNC 2008/6/79: "Przepis art. 691 k.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 715) nie ma zastosowania dla oceny przesłanek wstąpienia w stosunek najmu po najemcy zmarłym przed wejściem w życie tej ustawy." oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 7 marca 2007 r., III CZP 4/07, opublikowanym w OSNC 2008/1/1 ""Przepis art. 2 pkt 1 u.o.p.l., wprowadził do Kodeksu cywilnego art. 691 w nowym brzmieniu. Wspomniana ustawa weszła w życie po upływie miesiąca od dnia jej ogłoszenia, czyli w dniu 11 sierpnia 2001 r. Począwszy od tej daty, ustawowo określony krąg osób, które w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego mogą wstąpić w stosunek najmu, tworzą: małżonek nie będący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Jak trafnie podkreślił Sąd Okręgowy w uzasadnieniu postanowienia, skoro śmierć najemcy nastąpiła w dniu 12.03.2007 r., to możliwość wstąpienia w stosunek najmu lokalu zajmowanego przez najemcę należy oceniać na podstawie art. 691 k.c. w nowym brzmieniu.").

Powód jest wnukiem najemcy, stąd nie należy do kręgu osób wskazanych w art. 691 § 1 k.c. Wynika to wprost z treści art. 691 § 1 k.c., który nie przewiduje, aby wszyscy zstępni mogli wstąpić w stosunek najmu, a ogranicza to jedynie do dzieci zmarłego najemcy. Taka interpretacja art. 691 § 1 k.c. znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W w/w uchwale z 18 października 2007 r., III CZP 96/07, opublikowanym w OSNC 2008/6/79 Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że "Wnuk zmarłego najemcy nie należy do osób wymienionych w art. 691 § 1 k.c. także wtedy, gdy łączyła go z najemcą więź gospodarcza i uczuciowa."

W szczegółowym i wyczerpującym uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego, którą Sąd w niniejszym składzie podziela w całości, znalazły się wszystkie argumenty, które prowadzą do konkluzji, że ustawodawca celowo wyeliminował dalszych zstępnych poza dziećmi spoza kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy.

Wnuk - wbrew poglądowi powoda - nie jest "osobą, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą". Określenie to odnosi się jedynie do konkubenta zmarłego najemcy. Sąd Najwyższy wskazał, że "Przytoczone wyżej argumenty wskazują, że wykładnia logiczno-językowa oraz wykładnia systemowa świadczą jednoznacznie, iż użyty w art. 691 k.c. termin "faktyczne wspólne pożycie" oznacza tylko relację, która może istnieć pomiędzy osobami pozostającymi w stosunkach takich, jakie charakteryzują małżonków. Do kręgu osób, które mogą wstąpić w stosunek najmu po zmarłym najemcy można więc zaliczyć, na tle tego przepisu, poza osobami należącymi do trzech pierwszych grup uprawnionych, tylko osobę, która pozostawała z najemcą w stosunkach obejmujących również więź fizyczną, czyli jedynie jego konkubenta."

W konkluzji swoich rozważań Sąd Najwyższy stwierdza, iż "Dopiero więc przywrócenie przez ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów... przepisu art. 691 k.c. w obecnym brzmieniu, po raz pierwszy we współczesnym prawie polskim wyeliminowało z kręgu osób, które po śmierci najemcy wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, znaczną część jego zstępnych. Przepis ten, spośród zstępnych najemcy, do takich osób zaliczył tylko jego dzieci, dzieci najemcy i jego współmałżonka oraz dzieci współmałżonka najemcy. Takie ograniczenie, wprowadzone po wielu latach obowiązywania innej zasady, może wywoływać wątpliwości, jest jednak prawnie wiążące. Także więc i sądy, których zadaniem jest stosowanie a nie tworzenie prawa, są nim związane, tym bardziej, że, jak wynika z przeprowadzonych wyżej wywodów, brak jakichkolwiek podstaw dla obchodzenia tej wyraźnej woli ustawodawcy w drodze nieuzasadnionej, rozszerzającej wykładni pojęcia "faktyczne wspólne pożycie", użytego w art. 691 k.c. W konsekwencji więc Sąd Najwyższy przyjął, że wnuk najemcy, a także - co jest samo przez się zrozumiałe - dalsi zstępni najemcy, nie należą do osób wymienionych w art. 691 § 1 k.c. także wtedy, gdy łączy go z najemcą więź gospodarcza i uczuciowa."

Sąd w niniejszym składzie podziela w całości zaprezentowany wyżej pogląd i argumentację Sądu Najwyższego.

Należy wskazać, że powód nie był z innego względu osobą uprawnioną do wstąpienia w stosunek najmu. W szczególności powód nie był osobą, wobec której najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, gdyż wynika to z samego oświadczenia powoda (k. 15).

Artykuł 691 k.c. konstruując instytucję wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy stawia dwa warunki, które muszą być spełnione łącznie, aby dana osoba wstąpiła w stosunek najmu: należenie do kręgu osób wymienionych w art. 691 § 1 k.c. oraz stałe zamieszkiwanie z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci - art. 691 § 2 k.c. Brak pierwszej z przesłanek skutkuje tym, że dana osoba nie może wstąpić w stosunek najmu i nie ma potrzeby badania drugiej przesłanki. Z tego względu Sąd pominął dowody, które miały wykazać, że powód zamieszkiwał ze zmarłym najemcą do chwili jego śmierci. Nieistotne były rozważania powoda, z jakiego powodu nie dopełnił obowiązku meldunkowego przed śmiercią Antoniego Wiśniewskiego. Samo zameldowanie jest aktem o charakterze administracyjnoprawnym i nie kreuje sytuacji cywilnoprawnej podmiotów. Nawet gdyby powód został zameldowany przed śmiercią najemcy, nie zmieniałoby to w niczym jego sytuacji prawnej. Bez zawarcia umowy najmu z pozwanym powód nie mógłby być najemcą, gdyż wstąpienie w stosunek najmu było niemożliwe z uwagi na treść art. 691 § 1 k.c. Zgoda na zameldowanie w danym lokalu przez właściciela nie oznacza nawiązania stosunku najmu. Niezbędne byłoby do tego zawarcia umowy najmu i złożenie przez pozwanego odpowiedniego oświadczenia woli.

Nie miało znaczenia z tego samego powodu, czy powód opiekował się zmarłym najemcą i jego wcześniej zmarłą żoną oraz czy byli oni osobami wymagającymi opieki z uwagi na stan zdrowia i wiek. Są to okoliczności nieistotne prawnie biorąc pod uwagę treść art. 691 k.c.

Z uwagi na powyższe, skoro powód nie należał do kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu, powództwo na podstawie art. 691 § 1 k.c. podlegało oddaleniu.

Powód przegrał w całości proces, stąd winien zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 108 k.p.c. ponieść jego koszty. Oznacza to, że jest zobowiązany ponieść koszty sądowe w postaci opłaty od pozwu, które uiścił, oraz zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty zastępstwa procesowego. Składa się na nie wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 1200 zł, a ich wysokość wynika z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

SSR Anna Kowalska